การรับฟังวิทยุในประเทศไทยยังคงใช้ระบบอนาล็อกในการรับส่งสัญญาณ

ตอนนี้ประเทศไทยกำลังเปลี่ยนผ่านจากการรับชมทีวีระบบอนาล็อกมาเป็นดิจิตอลอย่างเป็นทางการแล้ว ซึ่งหลายบ้านก็สามารถรับชมทีวีดิจิตอลได้แล้ว แต่นอกจากทีวีดิจิตอลแล้ว อีกไม่นานนี้เรากำลังจะมี “วิทยุดิจิตอล”ด้วยเช่นกัน ซึ่งการรับฟังวิทยุอนาล็อกแบบเดิมในปัจจุบันในปัจจุบันนั้น ปัญหาที่ผู้ฟังทุกคนต้องได้พบคือ ไม่สามารถรับฟังได้อย่างชัดเจน มักมีคลื่นแทรก และไม่สามารถรับฟังข้ามจังหวัดได้ ทำให้การรับฟังวิทยุนั้นจำกัดอยู่แค่ในชุมชน หรือในจังหวัด แต่อีกไม่กี่ปีข้างนี้การฟังวิทยุจะไม่มีข้อจำกัดอีกต่อไปและจะมีประสิทธิภาพพร้อมความสามารถที่มากขึ้น เมื่อสำนักงานกสทช.กำลังมีแผนการที่จะรับส่งสัญญาณวิทยุในระบบดิจิตอล

ปัจจุบันการรับฟังวิทยุในประเทศไทยยังคงใช้ระบบอนาล็อกในการรับส่งสัญญาณ ซึ่งใช้คลื่นความถี่ในย่าน FM และ AM โดยปัญหาที่เกิดขึ้นจากการรับฟังวิทยุกระจายเสียงในระบบอนาล็อกคือ ไม่สามารถรับฟังได้ชัดเจน และมีปัญหาจากการรบกวนสัญญาณจากวิทยุชุมชนที่มีการใช้งานคลื่นความถี่ในย่าน FM จำนวนมาก การเริ่มระบบการส่งสัญญาณวิทยุกระจายเสียงในระบบดิจิตอลจึงเป็นปัจจัยที่สามารถแก้ไขปัญหาการรับฟังวิทยุได้ เนื่องจากการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้งานคลื่นความถี่วิทยุ สามารถรองรับรายการวิทยุได้มากขึ้นถึง 6 – 18 รายการ เมื่อเทียบกับเทคโนโลยีระบบอนาล็อก ส่งผลให้การรับฟังวิทยุสามารถครอบคลุมพื้นที่ได้มากขึ้น จากเดิมที่สามารถรับฟังได้เฉพาะบางพื้นที่เช่น กรุงเทพมหานคร ก็จะสามารถรับฟังได้ในระดับประเทศ  และอาจทำให้สัดส่วนจำนวนครัวเรือนที่รับชมรายการวิทยุมีมากขึ้น นอกจากนี้ยังสามารถให้บริการข้อมูล (Data Broadcasting) ไปพร้อมกับสัญญาณเสียง คือ สามารถฟังวิทยุไปพร้อมๆดูข้อความหรือดูภาพ (ภาพนิ่ง หรือ Slide) บนหน้าจอวิทยุดิจิตอลได้ ทำให้ผู้บริโภคสามารถได้รับข่าวสาร หรือข้อมูลเพิ่มเติมจากเนื้อหารายการที่รับชม

สำนักงานกสทช. จึงมีแผนการเริ่มการรับส่งสัญญาณวิทยุกระจายเสียงระบบดิจิตอลภายใน 2 ปี โดยจะมีหลักเกณฑ์และวิธีการอนุญาตให้ใช้คลื่นความถี่สำหรับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียงในระบบดิจิตอลภายใน 3 ปี และมีการเริ่มรับส่งสัญญาณวิทยุกระจายเสียงในระบบดิจิตอลภายใน 4 ปี ซึ่งคาดว่าจะมีจำนวนครับเรือนในเมืองใหญ่ที่สามารถรับสัญญาณวิทยุกระจายเสียงในระบบดิจิตอลได้ไม่น้อยกว่าร้อยละ  80 ภายใน 5 ปี

วิทยุเปรียบเสมือนดาบสองคมอาจจะใช้ให้เป็นประโยชน์โดยเป็นหน้าต่างสะท้อนให้เห็นภาพของสังคม

วิทยุกระจายเสียงเป็นสื่อมวลชนที่สำคัญ และได้รับความนิยมจากประชาชนโดยทั่งไป ไม่ว่าเราจะเดินทางไปที่ใดทั้งภายในประเทศและภายนอกประเทศ จะได้ยินเสียงจากวิทยุทุกหนแห่ง ทั้งนี้เพราะเครื่องรับวิทยุแบบทรานซิสเตอร์มีราคาถูก จึงทำให้ประชาชนโดยทั่วไปสามารถซื้อวิทยุไว้ใช้ได้ วิทยุจึงกลายเป็นสื่อมวลชนที่มีประสิทธิภาพในการส่งข่าวสารเป็นอย่างดี และมีอิทธิพลในวงการต่างๆ เป็นอย่างมาก วิทยุกระจายเสียงเป็นสื่อชนิดหนึ่งที่มีกำลังชักชวนแรง การส่งกระจายเสียงบางครั้งเมื่อประกาศหรือโฆษณาอาจจะไม่เป็นที่สนใจของผู้ฟังเลย ซึ่งบางครั้งขึ้นอยู่กับปัญหาที่ว่ารายการวิทยุนั้นให้การเร้าใจและสร้างความเข้าใจแก่ผู้ฟังได้มากน้อยเพียงใด ต่อเมื่อได้ยินอยู่บ่อยๆ หรือได้ยินซ้ำๆ เข้าก็จะค่อยโน้มน้าวใจให้ผู้ฟังเห็นคล้อยตามหรือกระตามได้ วิทยุกระจายเสียงมีความสำคัญในทุกโอกาส วิทยุมิอิทธิผลทั้งในทางบวกและทางลบ ขึ้นอยู่กับว่าใครจะใช้เป็นเครื่องมือ ไม่ว่าในยามสงบหรือยามสงครามเราก็สามารถรับประโยชน์จากวิทยุได้ในโอกาสต่างๆ เช่น ความบันเทิง ความรู้ การแสดง ความคิดเห็น และถ่ายทอดวัฒนธรรมประเพณีต่างๆ ในยามสงครามวิทยุก็กลายเป็นอุปกรณ์สื่อสารที่มีความสำคัญยิ่ง ผู้บังคับบัญชาสามารถสั่งทหารที่อยู่ในบังคับบัญชาได้อย่างรวดเร็วนอกจากนั้น วิทยุยังทำหน้าที่โฆษณาชวนเชื่อได้เป็นอย่างดี บางครั้งวิทยุสามารถแก้ไขปัญหาที่ร้ายแรงให้ลดลงหรือกลายเป็นดีได้

คุณค่าของวิทยุมีอยู่มากมายนานับประการ วิทยุเปรียบเสมือนดาบสองคมอาจจะใช้ให้เป็นประโยชน์โดยเป็นหน้าต่างหรือกระจกเงาสะท้อนให้เห็นภาพของสังคม เป็นครูของประชาชน เป็นผู้นำของชุมชนและผู้สร้างประชามติก็ได้ ในขณะเดียวกันก็อาจนำวิทยุมาใช้ประโยชน์ในการบ่อนทำลาย หรือก่อกวนให้เกิดความระส่ำระสายในสังคมถ้าการควบคุมและการบริหารไม่ดีพอ ปัจจุบันนี้ได้เกิดประเด็นสำคัญที่เป็นผลกระทบทั้งทางด้านดีและไม่ดีจากการรับการสื่อสารผ่านทางวิทยุกระจายเสียง เนื่องจากเป็นสื่อที่มีการเข้าถึงผู้ฟังได้มากกว่าสื่ออื่น จึงทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนและปรับปรุงรูปแบบของรายการวิทยุเพิ่มขึ้น จนเกิดการแข่งขันอย่างรุนแรงระหว่างคลื่นรายการด้วยกัน ที่เป็นการกระทำเพื่อธุรกิจและผลประโยชน์ส่วนตัวไม่ใช่เพื่อการบริการ จนทำให้เกิดประเด็นสำคัญในด้านต่างๆในสังคมปัจจุบัน เกี่ยวกับการสื่อสารผ่านทางวิทยุกระจายเสียง ซึ่งประชาชนผู้ฟังข่าวสารทางวิทยุย่อมมีความแตกต่างกันไม่ว่าจะเป็นด้านลักษณะทางประชากรศาสตร์ หรือทัศนคติ เจตคติในการมองเรื่องต่าง การแปลความหมายของสารอาจจะแตกต่างกัน ซึ่งสื่อจึงเป็นสิ่งสำคัญในการส่งข่าวสารที่ถูกต้องเหมาะสมแก่ผู้ฟัง

ทักษะในการแข่งขันของคลื่นวิทยุในไทย

Darude at The Docks 2007

 

ในยุคปัจจุบันประเทศไทยก็มีคลื่นวิทยุเกิดขึ้นอย่างมากมายและจกาที่เราฟังหรือวัยรุ่นฟังก็มักจะเปิดขึ้นมาเพื่อฟังเพลงจึงเกิดเป็นการแข่งขันกันระหว่างคลื่นวิทยุ โดยทักษะใหรือกลยุทธของแต่ละคลื่นวิทยุก็จะแตกต่างกันออกไปเช่นบางคลื่นจะเปิดเป็นแบบผสมคือเปิดทุกแนวฟลงตามที่ผู้ฟังได้ขอเข้ามา แต่บางคลื่นก็เลือกที่จะเจาะกลุ่มของคนผู้ฟังเป็นกลุ่มๆไปเช่น คลื่น95.5 เปิดแต่เพลงที่กำลังอยู่ในกระแสหรือเพลงที่ดังๆและเพลงใหม่ๆ หรือ คลื่น 103.5 ก็จะเป็นเป็นเพลงสากลแบบฟังสบาย และนี่ก็ถือได้ว่าเป็นอีกหนึ่งกลยุทธเพื่อที่จะได้เจาะกลุ่มคนฟังได้อย่างแน่นอนเพราะคนที่ชอบฟังเพลงเฉพาะแนวก็ต้องหันมาฟังในคลื่นนั้นๆอย่างแน่นนอน